Alle blogs

De liquidatie van een motorclub: over civiel verbod van een motorclub en de juridische vereffening daarvan

Outlaw Motorcycle Gangs, 1% Motorclubs en Broederschappen (zonder motor) zijn in de regel informele verenigingen. Dergelijke verenigingen zijn vormvrij. Informele verenigingen beschikken weliswaar over rechtspersoonlijkheid maar hebben beperkte rechtsbevoegdheid. Zij kunnen geen eigenaar zijn van registergoederen en kunnen ook geen erfgenaam zijn. Bovendien zijn bestuurders hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de informele vereniging. Een informele vereniging kan statuten hebben, maar dat hoeft niet. Bij dit soort clubs is er vaak sprake van veel bijzondere regels, soms zelfs van ‘World Rules’, maar daar zal niet snel een Nederlandse notaris naar hebben gekeken.

Civiel verbod rechtspersoon

Afgezien van een vrijwillige beëindiging van een rechtspersoon bestaat er ook de mogelijkheid dat de rechtbank die rechtspersoon onvrijwillig ontbindt en wel op verzoek van het Openbaar Ministerie. Een dergelijk civiel verbod kan worden verzocht als er sprake is van strijd met openbare orde.

Strijd met openbare orde wordt niet snel aangenomen. De rechtbank hanteert een zware toets omdat een verbod op een rechtspersoon haaks staat op de vrijheid van vereniging en vergadering die onder andere is geregeld in het Europees verdrag van de Rechten van de Mens (artikel 11).

Voorbeelden van verboden rechtspersonen (geen Motorclubs) in het verleden zijn:

  • E.S.B. (1955) wegens landverradelijke activiteiten;
  • Centrumpartij (1998) wegens het aanzetten en bevorderen van discriminatie en geweld tegen allochtonen;
  • Vereniging Martijn, (2012) ontbinding in het belang van de bescherming van de gezondheid en de rechten en vrijheden van kinderen.

Verbod Motorclub/Broederschap

De laatste tijd is het vizier gericht op 1% Motorclubs en daarop lijkende  Broederschappen. Zo is de informele vereniging Bandidos door de rechtbank op 20 december 2017 met onmiddellijke ingang civiel verboden en ontbonden Hoger beroep is aangekondigd, maar strikt genomen dient op dit moment gesproken te worden over Bandidos ‘in liquidatie’.

Ook de Broederschap Catervarius (letterlijke betekenis: groep vechtende gladiatoren) is door de rechtbank per direct civiel verboden en ontbonden bij beslissing van 17 januari 2018. Vrijwel direct na de oprichting van deze informele vereniging zijn misdrijven gepleegd en een deel van het bestuur zit gevangenisstraffen uit voor ernstige – in club verband – gepleegde strafbare feiten. Hierbij was sprake van ernstige geweldpleging en afpersing. Voor zover bekend is er geen hoger beroep aangetekend en kan gesproken worden over Catervarius ‘in liquidatie’.

Meest recent is het onmiddellijke civiele verbod en de ontbinding van de informele vereniging Satudarah d.d. 18 juni 2018. Tevens zijn de supportclubs Supportcrew 999 en Saudarah civiel verboden en ontbonden. Ook bij Satudarah heeft de rechtbank in een uitgebreid vonnis geoordeeld dat de informele vereniging en twee support clubs in strijd met openbare orde handelden en dat een verbod proportioneel is. Satudarah ‘in liquidatie’ heeft hoger beroep aangekondigd.

In 2009 is een verzoek om een civiel verbod van de Hells Angels afgewezen maar het Openbaar Ministerie heeft op 29 mei 2018 een nieuw verzoek daartoe ingediend. De behandeling van dat verbod is op dit moment gaande.

Vereffening, liquidatie Motorclub/Broederschap

Zodra een Motorclub of Broederschap door de rechtbank is ontbonden, moet er nog financieel worden afgewikkeld. Er dient geoordeeld te worden of er nog baten zijn. Een door de rechtbank aangewezen vereffenaar dient dat te controleren. Als er geen baten zijn, houdt de rechtspersoon op te bestaan. In het geval van de Bandidos, Catervarius en Satudarah heeft de rechtbank inmiddels bevolen dat er een vereffenaar wordt aangesteld. Een dergelijke vereffenaar zal de administratie van de Motorclub of Broederschap moeten onderzoeken. Als een vereffenaar constateert dat er geen baten aanwezig zijn, zal de vereffenaar het faillissement van de reeds ontbonden club moeten aanvragen. As er sprake is van een informele vereniging kunnen de schulden die op dat moment resteren vervolgens hoofdelijk worden verhaald op de bestuursleden van die ontbonden informele vereniging.

Als in het kader van de vereffening baten resteren, stelt de vereffenaar de rekening en verantwoording op waaruit de omvang en samenstelling van een eventueel overschot blijkt. Als er gerechtigden tot het overschot bestaan, stelt de vereffenaar een plan van verdeling op wat de grondslag van die verdeling bevat. Maar als er niemand overblijft die recht heeft op enig overschot, dient het overschot van de Motorclub of Broederschap te worden uitgekeerd aan de Staat. Saillant detail is dat de Staat vervolgens het resterende bedrag zoveel als mogelijk overeenkomstig het doel van de rechtspersoon dient te besteden (artikel 2: 23 b BW).

De kans dat er een overschot bestaat bij de relatief jonge informele verenigingen Bandidos en Catervarius is niet groot. Daar staat tegenover dat niet uitgesloten kan worden dat bij een grote club als Satudarah er wel degelijk sprake is van een overschot. Om maar te zwijgen van een (nog) niet ontbonden Motorclub als Hells Angels. De Staat heeft bij een eventueel overschot van een ontbonden club in elk geval uiteindelijk de schone taak om het geconstateerde resterende overschot zoveel mogelijk overeenkomstig het doel van de club te besteden.

Dat zal de nodige creativiteit vergen van de Staat.

Op de hoogte blijven?

Ontvang de laatste updates op dit rechtsgebied maandelijks in je inbox.

Misschien ook interessant?

Invoering UBO-register in 2020 verwacht

11 februari 2019 - Al enige tijd geleden is aangekondigd dat er een UBO-register wordt ingevoerd. UBO staat voor ‘Ultimate Beneficial Owner’, ook wel…

Invoering UBO-register in 2020 verwacht

Aansprakelijkheid voor principebesluiten

9 juli 2019 - Bij iedere gemeente is het mogelijk een principeverzoek in te dienen. Een principeverzoek is feitelijk niets meer dan een concept-vergunningaanvraag.…

Aansprakelijkheid voor principebesluiten

Matiging Arboboetes bij blijvend letsel of een ziekenhuisopname

2 juli 2019 - De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) toetst de evenredigheid van bestuurlijke boetes, en dus Arboboetes, indringend. Dat…

Matiging Arboboetes bij blijvend letsel of een ziekenhuisopname
Interessant artikel?

De laatste updates rechtstreeks in je inbox.