Alle blogs

Naar een uniforme handhaving van het BRZO

Het BRZO bevat een pakket aan regels om zware ongevallen te voorkomen bij bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. Om te zorgen dat deze bedrijven de verplichtingen uit het BRZO nakomen, is een effectieve handhaving van die regels noodzakelijk. Immers, wanneer toezicht en sanctionering uitblijft, zal een inrichting zich minder snel genoodzaakt voelen de regels na te leven. Hoe die handhaving is geregeld en waar deze uit kan bestaan, komt in dit blog aan de orde. Eerst wordt ingegaan op de landelijke strategie om BRZO-verplichtingen te handhaven. Vervolgens komen de verschillende handhavingsinstrumenten aan de orde en tot slot wordt ingegaan op de onderlinge verhouding tussen die verschillende manieren om te handhaven.

Landelijke handhavingsstrategie

Of BRZO-bedrijven hun verplichtingen nakomen wordt gecontroleerd door de inspectie SZW, de Veiligheidsregio en het ‘bevoegd gezag’. Dit bevoegd gezag is geregeld op decentraal niveau en ligt vanaf 1 januari 2016 in handen van gedeputeerde staten. De uitvoering is gemandateerd aan regionale uitvoeringsdiensten die in de praktijk dus werkelijk toezicht houden en overtredingen handhaven. Het risico van deze regionale aanpak is dat er landelijk bezien verschillen kunnen ontstaan in het handhavingsbeleid. Aangezien uniformiteit in de handhaving wenselijk werd geacht, is in 2012 gekozen om het beleid hierover landelijk vorm te geven. De zes gespecialiseerde regionale uitvoeringsdiensten hebben zich geconformeerd aan deze landelijke handhavingsstrategie. De strategie houdt kort gezegd in dat overtredingen van het BRZO altijd gevolgd worden door handhaving en dat voor gelijksoortige overtredingen dezelfde, meest adequate sanctiemiddelen worden toegepast. Zowel het bestuursrecht als het strafrecht kan daarbij worden ingezet.

De landelijke handhavingsstrategie is nog gebaseerd op het BRZO 1999. Deze strategie zal worden aangepast aan BRZO 2015, maar op welke wijze en wanneer is op dit moment nog niet bekend.

Bestuursrechtelijke of strafrechtelijke handhaving?

Indien een overtreding van een verplichting die voortvloeit uit het BRZO wordt geconstateerd door de toezichthouder, kan dus zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk worden opgetreden.

Het bestuursrecht is vooral gericht op het herstel van de situatie: de overtreding ongedaan maken of de gevolgen ervan beperken. Indien een toezichthouder constateert dat een BRZO bedrijf niet voldoet aan een verplichting uit het BRZO moet er op grond van de handhavingsstrategie worden gehandhaafd. In het bestuursrecht bestaan daarvoor de volgende instrumenten: de last onder dwangsom, de last onder bestuursdwang, specifieke instrumenten als een bevel tot stillegging van de werkzaamheden of een exploitatieverbod, en tot slot de bestuurlijke boete. Bij een last onder dwangsom of bestuursdwang wordt het bedrijf een hersteltermijn gegeven om de overtreding ongedaan te maken. De dwangsom geldt dan als stok achter de deur om te verzekeren dat het bedrijf binnen de gestelde termijn ook daadwerkelijk de overtreding ongedaan maakt, omdat anders het bedrijf een dwangsom verbeurt. De bestuurlijke boete is (ook) bestraffend qua karakter. Voor een BRZO overtreding kan de hoogte van de boete oplopen tot maar liefst EUR 800.000,00. De last onder dwangsom en de last onder bestuursdwang zijn geregeld in de Awb, de bijzondere instrumenten en de bestuurlijke boete in het BRZO zelf.

Het strafrecht kan worden ingezet als er overtredingen zijn begaan die strafbaar zijn gesteld. Het strafrecht is anders dan het bestuursrecht vooral gericht op leedtoevoeging: het ‘straffen’ van de overtreder. Het openbaar ministerie kan zelf de zaak afdoen door een strafbeschikking op te leggen. Volgens de richtlijn van het OM dient minimaal het bedrag van de gebruikelijke bestuurlijke boete te worden opgelegd, verhoogd met 10%. Doet het openbaar ministerie de zaak niet zelf af, wordt het bedrijf of de eventuele leidinggevende gedagvaard voor de strafrechter. Het bedrijf riskeert dan eveneens een (voorwaardelijke) geldboete.

Onderlinge verhouding?

De bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving van BRZO regelgeving zijn aanvullend. Of er wordt gehandhaafd via het bestuursrecht of het strafrecht is afhankelijk van de situatie. Voor iedere situatie wordt een afweging gemaakt welke vorm van handhaving geschikt is. Bij die afweging spelen de zwaarte van de overtreding, het risico van het bedrijf en/of de verrichte activiteit, het naleefgedrag en eventuele recidive van (soortgelijke) overtredingen een rol. Voor wat betreft de zwaarte of ernst van de overtreding worden er drie categorieën onderscheiden: (1) onmiddellijke dreiging en/of onomkeerbaar risico op een zwaar ongeval, (2) geen onmiddellijke dreiging van een zwaar ongeval, wel duidelijk onvoldoende maatregelen getroffen, (3) zeer geringe dreiging van een zwaar ongeval, wel lichtere tekortkomingen. Het spreekt voor zich dat in die derde categorie het strafrecht geen rol speelt en in de eerste categorie het op herstel gerichte bestuursrecht niet aanmerking komt. Daar tussenin zullen de overige genoemde factoren, zoals het naleefgedrag en eventuele recidive, van betekenis zijn voor de vraag welke sanctie wordt toegepast.

Tot slot

Het voorgaande maakt duidelijk dat het niet naleven van BRZO-verplichtingen ingrijpende gevolgen kan hebben voor de exploitant. Wordt u geconfronteerd met handhaving, is het raadzaam contact te zoeken met uw advocaat. Gezien de recente wijzigingen in het BRZO (de nieuwe verplichtingen, de aanscherping van het toezicht en de wijziging van het bevoegd gezag) ligt het voor de hand dat ook de landelijke handhavingsstrategie zal worden aangepast. Wij houden u graag op de hoogte van deze ontwikkelingen!

Op de hoogte blijven?

Ontvang de laatste updates op dit rechtsgebied maandelijks in je inbox.

Misschien ook interessant?

Boetebeleidsregel bij meldplicht datalekken

30 januari 2017 - In een eerdere blog is aan de orde gesteld hoe er gehandeld dient te worden bij een geconstateerd datalek. De…

Boetebeleidsregel bij meldplicht datalekken

Persvrijheid in nood?

1 februari 2016 - De recente stroom van vluchtelingen houdt de gemoederen in ons land volop bezig. Al eerder schreven we een blog over…

Persvrijheid in nood?
Interessant artikel?

De laatste updates rechtstreeks in je inbox.